Ωδή στη Χαρά

Προχθές συζητούσα με τη φίλη μου την Έλενα για το πόσο επιδραστικός ηθοποιός είναι ο Gary Oldman. Κατά τη γνώμη μου, μία από τις σπουδαιότερες ερμηνείες του είναι αυτή στον ρόλο του Μπετόβεν, στην ταινία Immortal Beloved του 1994.

Η σκηνή που πάντα με κάνει να κλαίω είναι η τελευταία.

Ο γέρος, κουφός και εξαντλημένος Λούντβιχ ανεβαίνει στο πόντιουμ για να διευθύνει το τέταρτο και τελευταίο μέρος της 9ης Συμφωνίας του. Δεν μπορεί πια να ακούσει τη μουσική του. Κι όμως, εκείνη τη στιγμή, ίσως να την ακούει περισσότερο από ποτέ.

Οι νότες γεμίζουν την αίθουσα και, ενώ η ορχήστρα παίζει, ο Μπετόβεν μοιάζει να βυθίζεται μέσα στη δική του ζωή. Στην ύστατη στιγμή της δόξας του, εκεί όπου θα έπρεπε να ακούει το έργο που δημιούργησε, βλέπει.

Βλέπει τα κακοποιημένα παιδικά του χρόνια. Τον πατέρα του. Τη μοναξιά. Την απώλεια της ακοής του. Τις αθάνατες αγαπημένες του. Όλα όσα τον πλήγωσαν. Όλα όσα τον διαμόρφωσαν. Όλα όσα κουβάλησε μέσα του μέχρι την τελευταία του στιγμή.

Και ύστερα έρχεται η «Ωδή στη Χαρά» του Φρίντριχ Σίλλερ.

Ένας ύμνος στη συναδέλφωση των ανθρώπων. Στην ιδέα πως, παρά τον πόνο, την απώλεια και τη μοναξιά, υπάρχει κάτι που μπορεί να μας ενώσει όλους.

Κι εκεί, πάνω στο πόντιουμ, ο άνθρωπος που δεν μπορεί πια να ακούσει, χαρίζει στον κόσμο μία από τις πιο μεγάλες μουσικές δημιουργίες που γράφτηκαν ποτέ.

Σαν να αποχαιρετά τη ζωή όχι με λόγια, αλλά με μουσική.

Και στο τέλος, όταν όλα έχουν πια τελειώσει, ο Μπετόβεν γίνεται ένα ακόμη αστέρι. Ένα μικρό φως ανάμεσα στα εκατομμύρια αστέρια που υπάρχουν στον ουρανό.

Το τέταρτο μέρος της 9ης Συμφωνίας έγινε αργότερα ο ύμνος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ένας ύμνος που εκφράζει τα ευρωπαϊκά ιδανικά της ελευθερίας, της ειρήνης και της αλληλεγγύης.

Και ίσως αυτό να είναι που με συγκινεί περισσότερο.

Γιατί για όλους τους ανθρώπους έρχεται κάποτε η ελευθερία.

Κάποτε έρχεται η ειρήνη.

Την αλληλεγγύη, όμως, δεν μπορεί να μας τη χαρίσει κανείς. Αυτή πρέπει να την κουβαλάμε μέσα μας.

Για όλους.