Η εξανθρωπισμένη Οδύσσεια

Η ”Οδύσσεια” λοιπόν σε σκηνοθεσία και σενάριο του Κρίστοφερ Νόλαν, με τον Ματ Ντέιμον, κυρίως.

Είδα την ταινία, μ’ άρεσε, κι αυτό συμβαίνει σπάνια με ταινίες μυθολογίας.

Σαν να πρόκειται για ένα αναστοχασμό της τιμωρίας των ανθρώπινων πράξεων του Οδυσσέα, σε επαναλαμβανόμενο μουσικό τέμπο.

Λένε ότι την Οδύσσεια θα πρέπει να την δεις σε αίθουσα με dolby surround σύστημα ήχου. Η άποψη αυτή δεν με βρίσκει σύμφωνο, είναι μία ταινία που πρέπει να την δεις. Δεν έχει να κάνει με τα εφέ, έχει να κάνει με την ιστορία της ταινίας.

Η ζωή, ο θάνατος, οι Θεοί, ο πόλεμος, η χρησιμότητά του, η λήθη, το άλλο φύλο, τα άλλα φύλα. Σε βάζει να σκεφτείς (αν θέλεις), δεν ξέρω αν έχει να κάνει με τη δική μας ιστορία, εννοώ τον Ελληνικό ουσιαστικά τρωικό πόλεμο.

Ο Οδυσσέας είναι μονομάχος, ως άλλος Μάξιμος Δέκιμος Μερίδιος του ”Μονομάχου” (2000), σε σκηνοθεσία του Ρίντλεϋ Σκοτ, σενάριο των Ντέιβιντ Φρανζόνι, Τζον Λόγκαν, Γουίλιαμ Νίκολσον, με τον Ράσελ Κρόου.

Δεν έχει σημασία αν ο Οδυσσέας είναι καλός ή κακός, θα ήταν ρηχή μια τέτοια ανάγνωση. Όταν εμπλέκεσαι σε πόλεμο, όταν πολεμάς, όταν σκοτώνεις ακόμα ”και” για να μην σκοτωθείς είσαι κακός και καλός μαζί.

Σκεφτείτε την φετινή παράσταση ”Άη Λαός” με τις ”Τρωάδες” του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του Στέλιου Βραχνή, με τη Γιώτα Φέστα και την Ιωάννα Πηλιχού. Έργο που έχει την βάση του στον ιστορικό δίσκο ”Άη Λαός” (1983) των Δημήτρη Λάγιου και Μιχάλη Μπουρμπούλη, με την Σωτηρία Μπέλου, και φιλοτεχνημένο εξώφυλλο του δίσκου από τον ζωγράφο και χαράκτη Θέμη Τσιρώνη.

Η άλλη όψη, η άλλη μεριά της δικής μας Ελληνικής (ίσως) έπαρσης που γαλουχηθήκαμε. Η ήττα ενός λαού μέσα από ένα δώρο. Κι αυτό το καταλαβαίνει ο Οδυσσέας του 2026. Σαν να τον τσιμπά αγκάθι με δηλητήριο, κάθεται πάνω σε μια πέτρα στην Τροία όταν καταλαβαίνει, όταν ακούει την φωνή των Τρωάδων. Σαν να χρειάστηκε να περάσουν τόσοι αιώνες, (13ο – 12ο π.χ. αιώνα) για να κατανοήσει ο άνθρωπος τί έκανε, τί είναι ο πόλεμος.

Σαν προχρονολογημένα να ήταν υπό την επήρεια των λωτών. Σαν να φωτίστηκε η μνήμη από τις φωτιές των Ελλήνων που έκαιγαν την Τροία, σαν να φωτίστηκε κι άλλο η μνήμη από το κόκκινο του αίματος των Τρώων.

Η μνήμη που επιμένει να φέρνει το πριν στο εδώ και τώρα. Στην Οδύσσεια του 2026 έχουμε μια καθαρά ανθρώπινη υπόσταση του ήρωα, που σκέφτεται, κρίνει, μάλλον πονά κι ίσως μετανιώνει.

Ενώ η ιστορία έδειξε ότι τιμωρήθηκε σκληρά για δέκα χρόνια. Δεν ξέρω αν και πότε ήρθε η λύτρωση, πάντως έφτασε στον τόπο του, και λίγο μετά έφυγε πάλι.

Δύσκολα ξεμαθαίνουν οι άνθρωποι, πόσο μάλλον οι ημίθεοι που ήταν ο Οδυσσέας με μια έννοια. Η τιμωρία του όμως (και περνάω στην Τηλεγονία, το χαμένο έπος του Τρωικού κύκλου) δεν είχε ακόμα τελειώσει, η τελική (ήρθε από τα μέσα) έμοιαζε λίγο με τον Δούρειο ίππο.

Ο Οδυσσέας μπήκε στην Τροία κρυμμένος μέσα σε ένα δώρο, και τελικά ο θάνατός του ήρθε από ένα δώρο ζωής, μέσα από τη δική του ζωή, από τον γιο του Τηλέγονο, το παιδί που απέκτησε με την Κίρκη.

Και μένει αυτό που ακούγεται στην φετινή παράσταση ‘’Άη Λαός’’.

‘’Η νύχτα κρύβει θάνατο και σκοτεινά πηγάδια.’’

Η Τροία με το δώρο της από τη μια, τα άγνωστα συγγενικά πηγάδια από την άλλη.